Program

Media i demokracja – jak się zmienia społeczna rola mediów w wyniku cyfrowej transformacji?

Obszar: GOSPODARKA i SPOŁECZEŃSTWO CYFROWE

Dzień 3 | Columbus A+B | godz.: 11:00 - 12:30

  • Wpływ transformacji cyfrowej i rozwoju jednolitego rynku cyfrowego na nadawców, wydawców i autorów.
  • Niezależność i pluralizm mediów w zmieniającym się krajobrazie politycznym - przy rosnącej roli ugrupowań populistycznych i antysystemowych.
  • Świat propagandy fake news, clickbaitów i pogłębiającej się polaryzacji politycznej.
  • Media - między gigantami technologicznymi a blogerami, vlogerami i influencerami.
  • Nowe nietradycyjne podmioty na rynku, nowe narzędzia i przepływy pracy.
  • Rola big data i sztucznej inteligencji w tworzeniu mediów i nadawaniu
  • Ochrona własności intelektualnej w sieci, prawa autorskie do utworów cyfrowych, prawa pokrewne dla wydawców prasy

    Paneliści:
  1. Leszek Jażdżewski, redaktor naczelny „Liberté!”
  2. Jarosław Kurski, pierwszy zastępca redaktora naczelnego „Gazety Wyborczej”
  3. Edyta Sadowska, szefowa pionu programowego, członkini zarządu nc+
  4. Cezary Szymanek, redaktor naczelny Rzeczpospolita.pl

Prowadzenie: Łukasz Lipiński, redaktor naczelny Polityka.pl

Przełom technologiczny i cyfryzacja zmieniają oblicze wszystkich dziedzin współczesnego życia oraz wszystkich branż gospodarki, nawet tych, które jeszcze niedawno były uznawane za tradycyjne (jak np. energetyka czy bankowość). Sektor medialny został przeorany przez cyfryzację jako jeden z pierwszych i zapewne najgłębiej. W ciągu ostatnich dwóch dekad diametralnie zmieniły się warunki funkcjonowania wszystkich typów mediów: od radia i telewizji, po prasę, czy nawet najmłodsze w tym gronie portale internetowe.

Z jednej strony media muszą ułożyć sobie relacje z nowymi technologicznymi gigantami, w tym coraz powszechniejszymi mediami społecznościowymi, z drugiej strony – zmierzyć się z sytuacją, w której nadawcą czy dziennikarzem może być niemal każdy. Nowe realia podmyły tradycyjne modele biznesowe mediów, oparte na dochodach ze sprzedaży egzemplarzowej czy sprzedaży reklam oraz tradycyjnej dystrybucji treści (papierowe wydania czy kanały radiowe i telewizyjne). Inne napięcia dla nadawców i wydawców wynikają z braku dostosowania regulacji do współczesnych realiów, np. praw autorskich i pokrewnych.

Osłabione ekonomicznie media równocześnie znajdują się pod coraz większą presją ze strony świata polityki i państwa. Niektóre kraje, takie jak Turcja, Rosja czy Wenezuela, pogrążają się w otwartym autorytaryzmie, likwidując wolne media w ogóle. W innych – coraz większą rolę odgrywają politycy antysystemowi i populistyczni zwalczający media, które nie chcą się poddać ich kontroli. Debata publiczna coraz głębiej się polaryzuje, niszcząc instytucje zajmujące pozycje bezstronne w politycznym sporze (middle ground), takie jak niezależne uczelnie, organizacje pozarządowe (NGO) czy właśnie media.

Wprzęgnięcie części mediów bezpośrednio w propagandę polityczną jeszcze bardziej obniża ich pozycję i uniemożliwia im pełnienie dotychczasowej roli istotnych aktorów i strażników systemu demokratycznego. Osłabieniu uległa także ich rola gatekeeperów, czyli instytucji dbających o jakość i wiarygodność debaty publicznej. Żyjemy w czasach szerzenia się clickbaitów, czyli krzykliwych nagłówków i dezinformacji (tzw. fake news), w których trudno stwierdzić prawdziwość informacji albo określić jej realne pochodzenie. Tego rodzaju środowisko ułatwia manipulowanie wyborcami, jak podczas referendum brexitowego w Wielkiej Brytanii czy wyborów prezydenckich w USA.

Na rynku mediów pojawiają się jednak także optymistyczne sygnały. W wypadku prasy obiecujące rezultaty przynosi rozpowszechnianie się ekonomii subskrypcji, która zmienia relacje między mediami i ich odbiorcami. Na rynku audio i wideo coraz większą rolę odgrywają serwisy streamingowe. Pojawiają się nowe typy mediów, takie jak serwisy fact-checkingowe oraz nowe narzędzia oparte na big data i sztucznej inteligencji.

Czy nowe możliwości technologiczne, które do tej pory były dla mediów przede wszystkim wyzwaniem, mogą im pomóc odbudować ekonomiczną pozycję? Czy prasa i nadawcy mogą odzyskać zajmowane wcześniej miejsce w debacie publicznej i w systemie demokratycznym? To obecnie kluczowe, połączone ze sobą kwestie dla sektora medialnego. Istotne jest również to, jaką rolę w tym procesie powinno pełnić państwo.

Same media stoją przed wyzwaniem: czy w czasach pogłębionej polaryzacji mogą zachować bezstronność w politycznym sporze, czy też raczej powinny głębiej się w niego zaangażować. Do rozstrzygnięcia są też kwestie dostosowania regulacji prawnych do zmieniających się warunków oraz tego, na ile powinno ono być dokonywane na poziomie krajowym, a na ile – europejskim.